چارسوق لارستان | علی رضاپور: در دشتهای بائن و بر فراز تپهای سنگی که بر زمینهای پیرامون اشراف دارد، بقایای دیوارهایی دیده میشود که روزگاری بخشی از دژی مستحکم را شکل میدادند؛ قلعه دیسه بائن، بنایی تاریخی در جنوبغرب روستای بائن از توابع بخش مرکزی شهرستان لارستان که فاصله کمی با شهر لار دارد.
روستای بائن به دلیل وجود آثار تاریخی متعدد در پیرامون خود، از جمله مناطق کهن لارستان به شمار میرود و بقایای این قلعه نیز یکی از نشانههای پیشینه تاریخی این محدوده است. آنچه امروز از قلعه دیسه بائن برجای مانده، مجموعهای نسبتاً وسیع از دیوارهای سنگی و بقایای فضاهای معماری است که گستردگی مجموعه را نشان میدهد. در بخشهایی از محوطه هنوز دیوارهایی با ارتفاعی حدود دو متر دیده میشود و در میان این بقایا، راهی مشخص از دل مجموعه عبور میکند؛ مسیری که به نظر میرسد در گذشته نقش راه ارتباطی میان بخشهای مختلف قلعه را داشته است.
ساختار بنا عمدتاً با سنگهای لاشه و به شیوه خشکهچین شکل گرفته و پراکندگی سنگهای فرو ریخته در اطراف، نشان از گذر زمان و فرسایش طبیعی این سازه دارد. موقعیت مرتفع قلعه نیز اهمیت آن را دوچندان میکند؛ جایی که از آن میتوان بهخوبی بر دشتهای اطراف و مسیرهای پیرامونی اشراف داشت؛ ویژگیای که احتمال کارکرد تدافعی و دیدهبانی بنا را تقویت میکند. دسترسی به قلعه نیازمند پیمایش بخشی از مسیر به صورت پیاده است و به دلیل شیب و سنگی بودن برخی قسمتها، حرکت در مسیر نیازمند احتیاط است. با این حال، برای روشنتر شدن کارکردهای دقیق این مجموعه در دورههای تاریخی مختلف، انجام پژوهشهای میدانی و مطالعات باستانشناختی میتواند تصویری دقیقتر از نقش این قلعه در ساختار تاریخی منطقه ارائه دهد.در برخی منابع، پیشینه قلعه دیسه بائن به دوره ساسانیان نسبت داده شده است. از جمله در کتاب «دانشنامه آثار تاریخی لارستان کهن» تألیف صمد کامجو به این اثر تاریخی اشاره شده است. این بنا همچنین در سامانه مدیریت اطلاعات میراث فرهنگی «ققنوس» در رده قلعهها و دژها طبقهبندی شده است.
قلعه دیسه بائن در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شماره ثبت ۲۳۴۰۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
با وجود ثبت این اثر در فهرست آثار ملی، نشانهای از تابلو معرفی یا اقدامات حفاظتی مشخص در محل دیده نمیشود و بقایای دیوارها در معرض فرسایش طبیعی و تخریب تدریجی قرار دارند. توجه بیشتر به معرفی، مستندسازی و حفاظت از این قلعه تاریخی میتواند گامی مهم در راستای صیانت از میراث ارزشمند تاریخی منطقه باشد.
دیدگاه خود را بنویسید