نشریه گاردین با مشارکت ۱۷۰ نویسنده و منتقد برجسته، فهرستی از ۱۰۰ رمان برتر تاریخ را با هدف ترویج فرهنگ مطالعه در عصر سلطهی نمایشگرها منتشر کرده است. این نظرسنجی که اخیراً ارائه شده و سال 2026 را «سال ملی خواندن» نامگذاری کرده است، بر اساس اولویتبندی شخصی نخبگان ادبی شکل گرفته و تلاش میکند تا بهترین پیشنهادها را پیش از آنکه فرصت مطالعه از دست برود، در اختیار مخاطبان قرار دهد؛ هرچند به اذعان بسیاری، محدود کردن شاهکارهای جهان به یک فهرست کوتاه، همواره کاری دشوار و همراه با سوگیریهای شخصی است.
یکی از تحولات چشمگیر این دوره نسبت به نسخههای قبلی (در سالهای ۲۰۰۳ و ۲۰۱۵)، افزایش قابلتوجه حضور نویسندگان زن است که ۳۶ درصد لیست را به خود اختصاص دادهاند. در این میان، ویرجینیا وولف با داشتن ۵ اثر، رکورددار بیشترین تعداد رمان در فهرست است و توانسته از چهرههای محبوبی نظیر جین آستین و چارلز دیکنز پیشی بگیرد. این تغییر رویکرد نشاندهندهی بازنگری جدی در معیارهای نقد ادبی و توجه بیشتر به نبوغ نویسندگان زن در دهههای اخیر و دوران کلاسیک است.
در صدر این ردهبندی، رمان «میدلمارچ» اثر جورج الیوت به عنوان کاملترین رمان انگلیسی قرار گرفته و پس از آن، شاهکار تونی موریسون یعنی «محبوب» در جایگاه دوم ایستاده است. رتبههای ابتدایی فهرست تحت سیطرهی غولهای ادبیات مدرنیستی و کلاسیک نظیر جیمز جویس، مارسل پروست و تولستوی است. با این حال، درخشش آثاری چون «گتسبی بزرگ» فیتزجرالد و رمانهای معاصری مانند «سرگذشت ندیمه» و «تالار گرگ»، تعادلی میان ادبیات دشوارخوان و روایتهای جذاب معاصر ایجاد کرده است.
بخش دیگری از این فهرست به بازتاب رنجها و تجربیات انسانی از دریچهی ادبیات سیاهپوستان آمریکا و آثار هویتمحور اختصاص دارد. حضور نویسندگانی چون جیمز بالدوین، رالف الیسون و زورا نیل هرستون در کنار آثار کمتر شناختهشده اما تحسینشدهای مثل «دنیای شناختهشده»، نشان میدهد که این لیست تنها به دنبال شهرت نبوده، بلکه آثاری را برگزیده که توانستهاند با جادوی کلمات، روح زمانه و اعماق وجود انسان را زیر و رو کنند.
فهرست ۱۰۰ اثر (رمان) برتر تاریخ منتشر شده در روزنامه گاردین:
۱۰۰. آنتونیای من (ویا کاتر) / ۹۹. واسطه / رابط (ال. پی. هارتلی) / ۹۸. جاده (کورمک مککارتی) / ۹۷. کچ-۲۲ (جوزف هلر) / ۹۶. پدرو پارامو (خوان رولفو) / ۹۵. بازگشت بومی (توماس هاردی) / ۹۴. دنیای شناختهشده (ادوارد پی. جونز) / ۹۳. شهرهای ناپیدا (ایتالو کالوینو) / ۹۲. تربیت احساساتی (گوستاو فلوبر) / ۹۱. زندگی و سرنوشت (واسیلی گروسمان) / ۹۰. اتاق جیکوب (ویرجینیا وولف) / ۸۹. دست چپ تاریکی (اورسولا کی. لو گویین) / ۸۸. راگتایم (ای. ال. دکتروف) / ۸۷. خط زیبایی (آلن هولینگهورست) / ۸۶. سختتر شدن اوضاع / چرخش پیچ (هنری جیمز) / ۸۵. گیاهخوار (هان کانگ) / ۸۴. آقای ریپلی استعدادآور / بااستعداد (پاتریشیا هایاسمیت) / ۸۳. وداع با اسلحه (ارنست همینگوی) / ۸۲. پایان رابطه (گراهام گرین) / ۸۱. بودنبروکها (توماس مان) / ۸۰. ربکا (دافنه دوموریه) / ۷۹. برو این را روی کوه بگو (جیمز بالدوین) / ۷۸. خانهای برای آقای بیسواس (وی. اس. نایپل) / ۷۷. رنگینکمان (دی. اچ. لارنس) / ۷۶. دراکولا (برام استوکر) / ۷۵. آبیترین چشم (تونی موریسون) / ۷۴. شرایط عصبی (تسیتسی دانگارمبگا) / ۷۳. آوسترلیتز (دبلیو. جی. سبالد) / ۷۲. دوست مشترکمان (چارلز دیکنز) / ۷۱. همخون / خویشاوند (اکتاویا باتلر) / ۷۰. جود گمنام (توماس هاردی) / ۶۹. جنایت و مکافات (فئودور داستایوفسکی) / ۶۸. نصفالنهار خون / مرزهای خونین (کورمک مککارتی) / ۶۷. مرد بدون خصوصیت (روبرت موزیل) / ۶۶. مرشد و مارگاریتا (میخائیل بولگاکف) / ۶۵. رنگ ارغوانی (آلیس واکر) / ۶۴. سرباز خوب (فورد مدوکس فورد) / ۶۳. دندانهای سفید (زادی اسمیت) / ۶۲. نیمی از یک خورشید زرد (چیماماندا نگوزی آدیشی) / ۶۱. حلقههای زحل (دبلیو. جی. سبالد) / ۶۰. هواردز اند / عمارت هواردز (ای. ام. فورستر) / ۵۹. هرگز رهایم مکن (کازوئو ایشیگورو) / ۵۸. رسوایی (جی. ام. کوتسی) / ۵۷. خشم و هیاهو (ویلیام فاکنر) / ۵۶. منسفیلد پارک (جین آستین) / ۵۵. موجها (ویرجینیا وولف) / ۵۴. اورلاندو (ویرجینیا وولف) / ۵۳. گذر زهره (شرلی هازارد) / ۵۲. جام زرین (هنری جیمز) / ۵۱. دوست نابغه من (النا فرانته) / ۵۰. دریای وسیع سارگاسو (جین ریس) / ۴۹. توازن ظریف (روهینتون میستری) / ۴۸. مسخ (فرانتس کافکا) / ۴۷. بازار خودفروشی / ونیتی فیر (ویلیام تکری) / ۴۶. یوزپلنگ (جوزپه تومازی دی لامپدوزا) / ۴۵. دفترچه یادداشت طلایی (دوریس لسینگ) / ۴۴. اتاق جووانی (جیمز بالدوین) / ۴۳. خانهداری (مریلین رابینسون) / ۴۲. کوه جادو (توماس مان) / ۴۱. دل تاریکی (جوزف کنراد) / ۴۰. سرود سلیمان (تونی موریسون) / ۳۹. چشمان آنها به خدا دوخته شده بود (زورا نیل هرستون) / ۳۸. عصر بیگناهی (ادیت وارتون) / ۳۷. مرد نامرئی (رالف الیسون) / ۳۶. سرگذشت ندیمه (مارگارت اتوود) / ۳۵. آرزوهای بزرگ (چارلز دیکنز) / ۳۴. تالار گرگ (هیلاری منتل) / ۳۳. دیوید کاپرفیلد (چارلز دیکنز)
۳۲. خدای چیزهای کوچک (آرونداتی روی) / ۳۱. بهار زندگی میس جین برودی (موریل اسپارک) / ۳۰. فرانکنشتاین (مری شلی) / ۲۹. آتش رنگپریده (ولادیمیر ناباکوف) / ۲۸. برادران کارامازوف (فئودور داستایوفسکی) / ۲۷. محاکمه (فرانتس کافکا) / ۲۶. دون کیشوت (میگل د سروانتس) / ۲۵. لولیتا (ولادیمیر ناباکوف) / ۲۴. بازمانده روز (کازوئو ایشیگورو) / ۲۳. بچههای نیمهشب (سلمان رشدی) / ۲۲. همه چیز فرو میپاشد (چینوآ آچهبه) / ۲۱. تصویر یک زن (هنری جیمز) / ۲۰. بلندیهای بادگیر / عشق هرگز نمیمیرد (امیلی برونته) / ۱۹. زندگی و عقاید آقای تریسترام شندی (لارنس استرن) / ۱۸. ترغیب (جین آستین) / ۱۷. صد سال تنهایی (گابریل گارسیا مارکز) / ۱۶. ۱۹۸۴ (جورج اورول) / ۱۵. موبی دیک (هرمن ملویل) / ۱۴. خانم دالوی (ویرجینیا وولف) / ۱۳. اما (جین آستین) / ۱۲. خانه قانونزده / خانه غمناک (چارلز دیکنز) / ۱۱. گتسبی بزرگ (اف. اسکات فیتزجرالد) / ۱۰. مادام بوواری (گوستاو فلوبر) / ۹. غرور و تعصب (جین آستین) / ۸. جین ایر (شارلوت برونته) / ۷. جنگ و صلح (لئو تولستوی) / ۶. آنا کارنینا (لئو تولستوی) / ۵. در جستجوی زمان از دست رفته (مارسل پروست) / ۴. به سوی فانوس دریایی (ویرجینیا وولف) / ۳. اولیس (جیمز جویس) / ۲. محبوب (تونی موریسون) / ۱. میدلمارچ (جورج الیوت)
دیدگاه خود را بنویسید